Czy nadchodzi koniec „białych plam” na komunikacyjnej mapie Polski?

02.03.2026

Ministerstwo Infrastruktury przekazało do konsultacji społecznych kolejną wersję projektu nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, która ma na celu walkę z wykluczeniem komunikacyjnym w Polsce. Według najnowszych analiz, problem ten dotyka 1/3 polskiej populacji, ograniczając mieszkańcom wykluczonych obszarów dostęp do pracy, edukacji oraz opieki zdrowotnej. Poniżej przedstawiamy wybrane, nowe rozwiązania, jakie zawarte są w projekcie.

Minimalny standard połączeń.

Nowe przepisy nakładają na samorządy obowiązek zapewnienia stałych połączeń między stolicami województw a siedzibami powiatów, a także między gminami a miastami powiatowymi.

• W dni powszednie mieszkańcy mają mieć dostęp do co najmniej 4 par połączeń dziennie.
• W dni wolne od pracy standard ten przewiduje co najmniej 2 pary połączeń.

Koniec konkurencji między koleją a transportem drogowym?

Projekt zakłada wprowadzenie ustawowych mechanizmów synchronizacji obu środków transportu:

• Gwarancja skomunikowania: W rozkładach jazdy pojawią się specjalne piktogramy informujące o połączeniach zsynchronizowanych z pociągiem.
• Czas oczekiwania: Kierowcy autobusów będą mieli obowiązek oczekiwania na opóźnione pociągi (w ramach określonych limitów), co zapewni pasażerom bezpieczny powrót do domu.
• Węzły przesiadkowe: Samorządy zostaną zobowiązane do tworzenia centrów przesiadkowych w pobliżu stacji kolejowych.

Transport na żądanie

Projekt wprowadza nowe rozwiązanie w postaci „transportu na żądanie”, dedykowanego obszarom o mniejszym zaludnieniu, gdzie tradycyjne linie autobusowe są nieefektywne (ekonomicznie uzasadnione). Usługa ta będzie mogła być realizowana zarówno samochodami osobowymi (przejazd na żądanie), jak i autobusami (przewóz na żądanie). Usługę będzie można zamówić przez aplikację lub telefon. Transport na żądanie ma być wspierany dopłatą (1,15 zł za km).

Marszałek jako „Szef” transportu zbiorowego w regionie

Marszałek Województwa ma zostać „integratorem przewozów”. Jego zadaniem będzie stworzenie Schemat sieci komunikacyjnej województwa, który obejmie zarówno transport publiczny, kolej, jak i zgłoszone linie komercyjne. Dzięki temu rozwiązaniu pasażer otrzyma kompletną mapę wszystkich dostępnych połączeń w regionie (dostępną w formie aplikacji, dzięki obowiązkowi publikacji rozkładów w cyfrowych formatach NeTEx/GTFS).

Nowy fundusz

Dotychczasowy Fundusz rozwoju przewozów autobusowych zostanie przekształcony w Fundusz przeciwdziałania wykluczeniu transportowemu. Środki finansowe (ponad 1,2 mld zł rocznie) zostaną skierowane do obszarów najbardziej potrzebujących, z wyłączeniem centrów 49 największych miast, dysponujących już obecnie rozwiniętą komunikacją.

Projekt zakłada wprowadzenie mechanizmów podnoszących efektywność wykorzystania funduszy oraz lepszą obsługę pasażerów.

• GPS w każdym autobusie: Pojazdy objęte dopłatami (3,00 zł do wozokilometra) będą musiały być wyposażone w geolokalizatory, pokazujące dane o pozycji w czasie rzeczywistym. Uszczelni system kontroli i pozwoli pasażerom śledzić kursy w czasie rzeczywistym.
• Koniec z jeżdżącymi zabytkami: Od 2028 r. na liniach objętych dopłatami nie będą mogły jeździć autobusy starsze niż 20 lat (docelowo od 2036 r. – 15 lat). Podniesie to komfort korzystania z transportu, bezpieczeństwo, a także wpływ na środowisko naturalne (mniej zanieczyszczeń).

Przewoźnicy komercyjni

Projekt ma ułatwić funkcjonowanie komercyjnych drogowych przewozów pasażerskich, włączając ich w system walki z wykluczeniem:

• Realizacja standardów: Linie komercyjne będą mogły być uznane za realizację „minimalnego standardu połączeń”. Jeśli prywatny przewoźnik zapewnia sprawny dojazd, samorząd nie będzie musiał tworzyć tam dublującej linii dotowanej.
• Gwarantowany dostęp do centrów miast: Miasta zostaną zobowiązane do udostępnienia przystanków i dworców w swoich centrach wszystkim przewoźnikom. Koniec z blokowaniem prywatnych firm przez samorządowe zakazy – projekt wprowadza też niskie, ustawowe limity opłat za zatrzymanie.
• Mniej biurokracji: Dla tras do 100 km zniesiony zostaje obowiązek uciążliwych analiz rynkowych, co pozwoli firmom szybciej uruchamiać nowe połączenia.

Gdzie można zapoznać się z projektem?

Projekt został opublikowany na stronach Rządowego Centrum Legislacji. Znajdziecie go pod tym linkiem: https://legislacja.gov.pl/projekt/12398853/katalog/13135202#13135202

Nowe przepisy mają wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia, z rocznym terminem na doposażenie pojazdów w systemy GPS.

Pewnym zgrzytem jest jedynie to, że Ministerstwo Infrastruktury przewidziało jedynie 7 dniowy okres, w trakcie którego organizacje społeczne mogą nadsyłać swoje opinie do kolejnej wersji tego projektu. To stanowczo zbyt mało, jak na tak rewolucyjne zmiany.

źródło: www.tlp.org.pl