Nowe zasady przewozu odpadów od maja 2026

19.05.2026

System DIWASS w 2026 to jedna z największych zmian w dokumentacji przewozu odpadów w UE od lat. Od 21 maja 2026 r. stanie się on obowiązkowym kanałem elektronicznej wymiany informacji dla przesyłek wewnątrz UE. Obejmie zarówno procedurę notyfikacji dla odpadów niebezpiecznych, jak i Aneks VII dla tych z tzw. „zielonej listy”. W tym artykule znajdziesz wszystko, co musisz wiedzieć o zmianach, jakie zaczną obowiązywać w połowie nadchodzącego roku. Zobacz, co musisz zrobić żeby być gotowym na nadchodzące miesiące.

DIWASS – co oznacza ten skrót i jaki jest sens powołania systemu

DIWASS to skrót od Digital Waste Shipment System, czyli cyfrowego systemu obsługującego dokumenty i dane dotyczące przemieszczania odpadów w UE. W praktyce chodzi o centralny system Komisji Europejskiej oraz hub (węzeł wymiany danych), który pozwoli spinać narzędzia krajowe i komercyjne z systemem centralnym.

Najważniejsza zmiana jest strategiczna: UE przechodzi z wadliwego i podatnego na nadużycia modelu „papierowego” na model, w którym dane powstają cyfrowo, a organy widzą proces w czasie rzeczywistym. Komisja wprost wskazuje, że cyfryzacja ma ułatwiać legalne przesyłki między państwami, a jednocześnie utrzymać właściwy poziom monitorowania.

DIWASS opiera się na obowiązku elektronicznej wymiany informacji i dokumentów wynikającym z Rozporządzenia (UE) 2024/1157 (nowe rozporządzenie o przemieszczaniu odpadów). Fundamentem jest art. 27, który nakazuje elektroniczną obsługę określonych informacji i dokumentów, przez system centralny lub interoperacyjne systemy/oprogramowanie.

Ważny detal, o którym wiele firm jednak zapomina: DIWASS ma wspierać trzy komponenty procesu:

• procedurę notyfikacji (w tym generowanie i uzupełnianie dokumentów przemieszczenia),
• generowanie i uzupełnianie dokumentu Aneksu VII dla odpadów z tzw. zielonej listy,
• udostępnianie decyzji i informacji o zakładach z pre-consent (wstępnie zatwierdzonych).

DIWASS nie wziął się znikąd – jakie były jego początki?

Z DIWASS jest jak z e-CMR: wszyscy wiedzą, że „wejdzie”, ale tylko część rynku przygotowuje procesy i systemy. Tymczasem oś czasu jest już dość klarowna.

MAJ 2024
Częściowe wejście w życie nowego rozporządzenia o przemieszczaniu odpadów (UE) 2024/1157. Wdrożenie poszczególnych zapisów ma charakter etapowy.

2 LIPCA 2025
Komisja przyjęła kluczowy akt wykonawczy dotyczący DIWASS, który został opublikowany w Dzienniku Urzędowym jako Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/1290. To dokument, który „przekuwa” ogólny obowiązek cyfryzacji na zasady działania systemów i integracji.

STYCZEŃ 2026
Ma przynieść publikację dokumentacji technicznej dla integracji przez API. To sygnał dla dostawców oprogramowania i większych operatorów: integracje trzeba planować wcześniej, bo potem zostaje tryb gaszenia pożaru.

PO 3 LUTEGO 2026

Komisja zapowiada publikację zestawienia, jak poszczególne państwa będą wymagały dostępu do DIWASS (GUI vs system krajowy vs hybryda). Dla firm działających międzynarodowo to będzie krytyczna informacja operacyjna.

WIOSNA 2026
Według praktycznych komunikatów organów krajowych, organizacje odpadowe mają uzyskiwać dostęp do DIWASS na podstawie procedury, którą doprecyzuje Komisja.

21 MAJA 2026
DIWASS staje się obowiązkowy dla wewnątrzunijnych przesyłek odpadów, zarówno w procedurze notyfikacji, jak i dla przesyłek z tzw. „zielonej listy”.

Kogo obejmie DIWASS w 2026 roku i co to oznacza w praktyce

DIWASS obejmie organy nadzorujące oraz podmioty gospodarcze uczestniczące w przemieszczeniach odpadów w UE. W praktyce dotknie to zarówno firm wysyłających i organizujących transport, przewoźników, jak i odbiorców oraz instalacji odzysku/unieszkodliwiania, bo system ma obsłużyć pełny obieg informacji i decyzji.

Model dostępu nie będzie jednolity w każdym kraju. Organy mają wskazać, czy operatorzy zarejestrowani w danej jurysdykcji korzystają z interfejsu Komisji (GUI), czy z systemu lokalnego zintegrowanego z DIWASS, a czasem z modelu mieszanego. To ważne zwłaszcza dla firm, które pracują w kilku krajach, bo operacyjnie mogą być zmuszone poruszać się w dwóch lub wielu różnych środowiskach.

W samym systemie pojawi się też podejście znane z platform administracyjnych (np. w naszym rodzimym BDO): pierwszy autoryzowany użytkownik reprezentujący operatora może pełnić rolę użytkownika nadrzędnego (głównego). To detal organizacyjny, ale w praktyce przesądza o tym, kto w firmie zarządza uprawnieniami i odpowiedzialnością.

omisja wskazuje możliwość dobrowolnego dostępu dla organów i operatorów z państw trzecich. Funkcjonalność ta będzie istotna w relacjach z partnerami spoza UE, gdy procesy będą wymagały elektronicznej wymiany danych.

Co będziesz mógł zrobić w DIWASS w 2026 roku

Jakie procesy DIWASS ma obsłużyć

Z perspektywy użytkownika biznesowego DIWASS ma być jednym miejscem, w którym:

• składasz notyfikacje,
• odbierasz decyzje i zgody organów,
• raportujesz realizowane przewozy w ramach notyfikacji,
• obsługujesz przesyłki w reżimie informacyjnym (Aneks VII, zielona lista) w formie elektronicznej.

System ma też porządkować obszar, który często bywa pomijany w opisach: informacje i decyzje dotyczące placówek zajmujących się odzyskiem, którym udzielono wstępnej zgody. To realnie skraca ścieżki przy powtarzalnych strumieniach odpadów do instalacji o określonym statusie. A co, gdybyś chciał podzlecić obsługę DIWASS firmie zewnętrznej? O korzyściach takiego rozwiązania możesz poczytać na dedykowanej stronie, którą utworzyliśmy z myślą o naszych klientach.

Dostęp techniczny: GUI, system lokalny, API – i dlaczego testy mają znaczenie

DIWASS przewiduje dostęp:

• przez GUI (dedykowana strona internetowa pod nadzorem Komisji Europejskiej),
• przez system lokalny państwa członkowskiego, zintegrowany z DIWASS,
• oraz w określonych modelach przez API (dla integracji systemów i oprogramowania).

Co istotne, wspominany w niniejszym artykule akt wykonawczy przewiduje testy dla organów, które chcą działać przez API z własnym systemem lokalnym. Testy trzeba zakończyć najpóźniej 25 dni roboczych przed planowanym startem takiego dostępu. Do czasu przejścia testów użytkownicy mogą być kierowani do GUI. To jest praktyczny mechanizm „bezpiecznika” na wdrożenie.

Dodatkowo pojawia się wątek środowiska eFTI. Regulacja przewiduje interoperacyjność i możliwość wykorzystania środowiska eFTI w kontekście informacji w transporcie, a akt wykonawczy opisuje też model systemów inspekcyjnych spiętych przez API (w tym przez eFTI Gate). To będzie ważne dla kontroli i egzekucji przepisów w trasie.

Jakie dane warto przygotować wcześniej

DIWASS nie „wymyśli danych za ciebie”. Jeśli w firmie dane są rozproszone, to cyfryzacja tylko obnaży chaos. W dokumentacji technicznej widać, że system operuje m.in. na:

• identyfikatorach operatora oraz danych rejestrowych i kontaktowych,
• danych instalacji i statusów,
• kodach odpadów i parametrach ilościowych,
• załącznikach (z oznaczeniem, czy zawierają dane osobowe).

Wyobraź sobie taką sytuację. Dostajesz od klienta zlecenie na transport odpadów. Masz mu jednak przesłać przez DIWASS swoje pozwolenie na transport odpadów, ale nie możesz go znaleźć. Przewóz takich materiałów nierzadko jest organizowany w konkretnym oknie czasowym np. z uwagi na godziny pracy instalacji recyklingowej. Wszystko po to, by produkcja mogła trwać nieprzerwanie. Ale jeśli nie dostarczysz dokumentów na czas to stracisz podwójnie: szacunek klienta i potencjalnie dobrą stawkę za fracht. Najgorsze, gdy okaże się, że takiego pozwolenia nie masz, a klient zobowiązał cię kontraktem do wykonania usługi. Na szczęście istnieją firmy, które potrafią dość szybko i sprawnie takie pozwolenia zorganizować.

Więcej szczegółów na stronie www.ekologistyka24.pl